Amortismanlar
Amortisman, alınan iktisadi kıymetin bedelini bir yılda değil, kullanıldığı yıllara yayan giderdir. Bilanço esasına göre defter tutan dosyada, işletmede bir yıldan uzun süre kullanılan ve yıpranmaya tabi olan varlıklar amortismana bağlanır. Hangi varlığın hangi oranda giderleşeceği, Vergi Usul Kanunu’ndaki faydalı ömür listesinden okunur. Bu sayfa o listenin yerine geçmez; ofisin kaydı nasıl tuttuğunu anlatır.
Kayıt nasıl açılır
Varlık faturası geldiğinde önce hesabı ayrılır. Demirbaş, taşıt, makine veya hak aynı gidere yazılmaz. Fatura bedeli, varsa özel tüketim ve indirilemeyen KDV maliyete dahil edilir; indirilen KDV maliyete yazılmaz. Ardından faydalı ömür listesinden süre ve oran alınır. Oran listede yoksa benzer kıymetin satırı kullanılır, uydurma bir yüzde yazılmaz.
İki yöntem vardır. Normal amortismanda bedel, faydalı ömre eşit paylarla bölünür. Azalan bakiyede oran, listenin normal oranının iki katı olarak uygulanır ve kalan değer üzerinden giderleşir. Yöntem, kıymet karta işlendiği yıl seçilir. Yıl içinde yöntem değiştirilerek gider şişirilmez.
Yıl içinde giren kıymet
Yıl içinde alınan iktisadi kıymette amortisman, VUK’daki kıst kuralına göre hesaplanır. Kıymet aralıkta girdiyse tüm yılın amortismanı o yıla yazılmaz. Satış veya hurda olduğunda kalan değer ve birikmiş amortisman kapatılır; satış kârı veya zararı ayrıca izlenir.
- Fatura ve varsa gümrük, montaj bedeli maliyete eklenir.
- İndirilen KDV maliyete dahil edilmez.
- Oran, faydalı ömür listesinden alınır. Sayfada sabit bir yüzde tutulmaz.
- Normal veya azalan bakiye, kıymet kartında seçilir ve yıl içinde değiştirilmez.
- Kıst, yıl içinde giren kıymette uygulanır.
- Satışta birikmiş amortisman kapatılır, fark gelir veya gidere alınır.
Mükellefin doğrudan gider yazabileceği tutar yıllara göre değişen bir haddir. O tutarı burada sabitlemiyoruz. Güncel had, had ve miktarlar sayfasında anlattığımız tebliğden dosyaya işlenir. Amortisman ayırmadan önce o haddin altındaki kıymet ile listenin üstündeki kıymet ayrılır.